Ευρετήριο Άρθρου

 

 

 

 

 
5. ΑΝΤΙΦΩΝ Ο ΡΑΜΝΟΥΣΙΟΣ (480-411 π.Χ.)
Από τον Ραμνούντατης Αττικής ήταν Αθηναίος πολιτικός μαθητής του Γοργίαπου διαπνέονταν από ολιγαρχικάιδεώδη, γεγονός που περιόρισε την πολιτική του δράση για πολλά χρόνια στην δημοκρατική Αθήνατου 5ου αιώνα π.Χ. Ο Αντιφών ήταν ο πρώτος από τους Αττικούς ρήτορεςπου προσάρμοσε το ρητορικό λόγο στη δικαστηριακή πράξη και ο πρώτος που κατέγραψε τους λόγους του, επειδή είχε συνειδητοποιήσει ότι ο έντεχνος ρητορικός λόγος, εκτός από την πρόσκαιρη συμβολή του στην εξέλιξη μιας δίκης, μπορούσε να είναι ένα λογοτεχνικό έργο με πνευματική αυτοτέλεια και διάρκεια. Έγραψε τους δικανικούς λόγους: «Περί του Ηρώδου φόνου», «Περί του χορευτού» και «Περί φαρμακείας κατά της μητρυίας». Επίσης σώζονται αποσπάσματα του λόγου «Περί μεταστάσεως», του μόνου που εκφώνησε ο ίδιος το 410 π.Χ., ως απολογία στη δίκη του για προδοσία. Ο ίδιος έμεινε στην Αθήνα, δικάστηκε και καταδικάστηκε να θανατωθεί πίνοντας κώνειο.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΤΕΤΡΑΛΟΓΙΑΙ»

Αρχαίο κείμενο:


eikona 04

Μετάφραση:


Υποστηρίζουν οι κατήγοροι ότι το πιο λογικό ήταν αυτοί που έτυχε να περάσουν από εκεί, την ώρα που τους χτυπούσαν, να ζητήσουν να μάθουν συγκεκριμένα ποιοι ήταν οι δολοφόνοι και να ενημερώσουν τους οικείους των θυμάτων παρά να τους εγκαταλείψουν και να σπεύσουν να εξαφανιστούν. Εγώ ωστόσο έχω την άποψη ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι τόσο ατρόμητος και θαρραλέος, ώστε, αν, αργά τη νύχτα, έπεφτε πάνω σε νεκρούς που εσφάδαζαν ακόμη, δεν θα άλλαζε δρόμο και δεν θα έτρεχε να απομακρυνθεί, αλλά θα ζητούσε να πληροφορηθεί τα ονόματα των κακοποιών, εκθέτοντας σε κίνδυνο την ζωή του. Από την στιγμή όμως που εκείνοι φαίνεται ότι αντέδρασαν ό­πως ήταν αναμενόμενο να αντιδράσουν, αφενός δεν θα ήταν πλέον εύλογο να αντιμετωπίζονται ως αθώοι αυτοί που τους δολοφόνησαν για τα ιμάτια, αφετέρου εγώ παύω να θεωρούμαι ύποπτος.
Αν τώρα, συγχρόνως με τον φόνο των συγκεκριμένων, έγινε ή όχι δημόσια ανακοίνωση από τον κήρυκα για κάποιους άλλους κακοποιούς, ποιος το γνωρίζει; Ως γνωστόν, ουδείς ενδιαφέρθηκε να ερευνήσει το ζήτημα. Εφόσον πάλι παραμένει άγνωστο αν υπήρξε ή όχι ανακοίνωση, δεν είναι διόλου απίθανο να τον σκότωσαν ακόμα και αυτοί οι άλλοι κακοποιοί.
Από την άλλη, πώς μπορεί η μαρτυρία του δούλου να θεωρηθεί πιο αξιόπιστη από την μαρτυρία των ελευθέρων; Οι ελεύθεροι, ως γνωστόν, αν κριθεί ότι εψευδομαρτύρησαν, τιμωρούνται με στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων και τους επιβάλλεται χρηματικό πρόστιμο· εκείνος όμως, εφόσον δεν δόθηκε η δυνατότητα να ελεγχθεί η αλήθεια των λεγομένων του και δεν υποβλήθηκε σε βασανισμό, πού θα λογοδοτήσει; Και ποια δυνατότητα ελέγχου της αλήθειας θα υπάρχει; Από την στιγμή μάλιστα που αυτός μπορούσε να καταθέτει εκ του ασφαλούς, δεν είναι καθόλου περίεργο ότι οι κύριοί του, που είναι προσωπικοί μου εχθροί, τον έπεισαν να πει ψέματα εναντίον μου. Και θα διαπραχθεί ανοσιούργημα εις βάρος μου, αν εσείς με εξοντώσετε, βασιζόμενοι σε αναξιόπιστες επιβαρυντικές μαρτυρίες.
Υποστηρίζουν επίσης ότι είναι πιο δύσκολο να πιστέψει κάποιος ότι εγώ δεν ήμουν παρών στον φόνο παρά ότι ήμουν. Εγώ όμως με βάση όχι την πιθανότητα, αλλά την πραγματικότητα, θα αποδείξω ότι δεν ήμουν εκεί. Συγκεκριμένα, όσες δούλες ή δούλους έχω, τους παραδίδω όλους, προκειμένου να υποβληθούν σε βασανισμό· και αν αποδειχθεί ότι την νύχτα εκείνη δεν κοιμόμουν στο σπίτι μου ή ότι βγήκα και πήγα κάπου, παραδέχομαι ότι είμαι ο δολοφόνος.
Η νύχτα πάλι δεν είναι άγνωστη· υπενθυμίζω ότι ο άνθρωπος σκοτώθηκε στην γιορτή των Διιπολείων.
Όσο για τα πλούτη μου, που για χάρη τους είναι εύλογο, λένε, να τον σκότωσα, επειδή έτρεμα γι
αυτά, ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Εκείνοι που έχουν συμφέρον από τις ανατροπές είναι οι δυστυχισμένοι· και τούτο γιατί προσδοκούν μέσα από τις αλλαγές να αλλάξει και η δική τους δυστυχία. Αντίθετα, οι ευτυχισμένοι έχουν συμφέρον να υπάρχει ηρεμία και να διαφυλάσσουν την ευτυχία τους· γιατί όταν αλλάζουν τα πράγματα, από ευτυχείς καταλήγουν δυστυχισμένοι.
Ακόμη, ενώ διατείνονται ότι αποδεικνύουν την ενοχή μου με βάση την πιθανοφάνεια, ισχυρίζονται ότι είμαι όχι ο πιθανός, αλλά ο πραγματικός φονιάς του ανδρός. Έχει ωστόσο αποδειχθεί ότι η πιθανοφάνεια είναι πιο πολύ με το μέρος μου· γιατί και ο μάρτυρας που με ενοχοποιεί απεκαλύφθη ότι είναι αναξιόπιστος και δεν υπάρχει δυνατότητα να ελεγχθεί η αλήθεια των ισχυρισμών του και έδειξα ότι τα στοιχεία ενισχύουν την δική μου θέση, όχι τη δική του, και έχει αποδειχθεί ότι τα ίχνη του φόνου οδηγούν όχι σε εμένα αλλά σ εκείνους που οι αντίδικοι τους κηρύσσουν αθώους.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)

«
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΧΟΡΕΥΤΟΥ»

Αρχαίο κείμενο:

keimeno 05


Μετάφραση:


Όταν ορίστηκα χορηγός για τα Θαργήλια και μου έτυχε με κλήρο ο Παντακλής ως χοροδιδάσκαλος και η φυλή Κεκροπίς, εκτός από την δική μου, φρόντισα ως χορηγός να εκπληρώνω τα καθήκοντά μου με τον κατά το δυνατόν καλύτερο και δικαιότερο τρόπο. Κατ αρχήν, στο σημείο του σπιτιού μου που προσφερόταν άριστα, διαμόρφωσα έναν ειδικό χώρο για την διδασκαλία του χορού, στον ίδιο χώρο γίνονταν οι δοκιμές και όταν είχα αναλάβει χορηγός στα Διονύσια· κατόπιν, συγκέντρωσα τα μέλη του χορού με τον καλύτερο δυνατό τρόπο: χωρίς να επιβάλω κυρώσεις σε οποιονδήποτε, χωρίς να πάρω διά της βίας ενέχυρα και χωρίς να δυσαρεστήσω κανένα· όλα έγιναν με τον πιο φιλικό και πιο ενδεδειγμένο και για τις δύο πλευρές τρόπο: εγώ επρότεινα και διατύπωνα το σχετικό αίτημα, και εκείνοι έστελναν τα αγόρια προθυμότατα.
Όταν ήρθαν τα αγόρια, τον πρώτο καιρό ήμουν απασχολημένος και δεν μπορούσα να είμαι παρών και να τα φροντίζω· συνέβη συγκεκριμένα να έχω εμπλακεί σε δικαστικό αγώνα με τον Αριστίωνα
και τον Φιλίνο και με ενδιέφερε ιδιαίτερα, από την στιγμή που είχα υποβάλει μήνυση με την διαδικασία της εισαγγελίας, να τεκμηριώσω ενώπιον της βουλής και των άλλων Αθηναίων την καταγγελία μου με αδιάσειστα στοιχεία. Εμένα λοιπόν με είχε απορροφήσει αυτή η διαμάχη· για το λόγο αυτό ανέθεσα την ευθύνη για το χορό, για οτιδήποτε χρειαζόταν στον Φανόστρατο, που είναι συνδημότης των κατηγόρων και γαμπρός μου, του έχω δώσει την κόρη μου· του ζήτησα μάλιστα να φροντίσει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του στο έπακρο. Εκτός απ αυτόν, όρισα δύο ακόμη άνδρες, τον ένα από την Ερεχθηίδα φυλή, τον Αμεινία, στον οποίο τα ίδια τα μέλη της φυλής του έχουν επισήμως αναθέσει να συγκεντρώνει κάθε φορά τα μέλη του χορού και να έχει την ευθύνη, επειδή θεωρείται άνθρωπος ακέραιος, τον άλλο από την Κεκροπίδα φυλή, ο οποίος επίσης επί μονίμου βάσεως συγκεντρώνει, όποτε χρειάζεται, τα μέλη του χορού αυτής της φυλής· επιπροσθέτως όρισα και έναν τέταρτο, τον Φίλιππο, που είχε εντολή να προβαίνει σε αγορές και να δαπανά, αν του ζητούσε κάτι ο χοροδιδάσκαλος ή κάποιος από αυτούς ώστε τα αγόρια να έχουν άριστη φροντίδα και να μην τους λείπει τίποτα εξαιτίας της δικής μου απασχόλησης.
Έτσι ρυθμίστηκαν τα σχετικά με τη χορηγία. Και αν εν προκειμένω ψεύδομαι κάπου για να αποσείσω την ευθύνη, ο κατήγορος στην δευτερολογία του έχει την δυνατότητα να αντικρούσει οποιοδήποτε σημείο επιθυμεί·
πάντως, αυτή είναι η πραγματικότητα, συμπολίτες· πολλοί από αυτούς εδώ που στέκουν γύρω μας γνωρίζουν τα γεγονότα σε βάθος και με λεπτομέρειες και στ αφτιά τους ηχεί ακόμα η φωνή του υπεύθυνου για την ορκοδοσία και παρακολουθούν προσεκτικά τις απαντήσεις που δίνω· αυτοί εγώ θα ήθελα να αποκομίσουν την εντύπωση ότι και ο ίδιος σέβομαι τον όρκο μου και εσάς σας έπεισα να με αθωώσετε λέγοντας την αλήθεια και μόνο.
Πρώτα-πρώτα λοιπόν θα αποδείξω ότι ούτε υπέδειξα στο αγόρι να πιει το φάρμακο ούτε το ανάγκασα ούτε του το έδωσα ούτε ήμουν παρών όταν το ήπιε. Και ο λόγος που επιμένω τόσο δεν είναι να απαλλάξω τον εαυτό μου από την κατηγορία και να ενοχοποιήσω κάποιον άλλο· εγώ σαφώς και δεν ενοχοποιώ κανένα, εκτός βέβαια από την τύχη, η οποία είναι, πιστεύω, η αιτία για το θάνατο και πολλών άλλων ανθρώπων· εκείνη ούτε εγώ ούτε άλλος κανείς δεν θα μπορέσει να την εμποδίσει να έρθει όπως είναι να έρθει στον καθένα.

ΜΑΡΤΥΡΕΣ

Οι μάρτυρες, συμπολίτες, έχουν καταθέσει ήδη για την υπόθεση εκείνα που σας υποσχέθηκα· με γνώμονα αυτά και μόνο πρέπει να σταθμίσετε και όσα ενόρκως ισχυρίστηκαν οι κατήγοροι κατά τη διωμοσία και όσα ισχυρίστηκα εγώ· ποιος από τους δύο ισχυρισμούς βρίσκεται πιο κοντά στην αλήθεια και δείχνει μεγαλύτερο σεβασμό για τον όρκο; Ισχυρίζονται δε ενόρκως αυτοί μεν ότι εγώ σκότωσα τον Διόδοτο κατά το ότι εσχεδίασα τον θάνατό του, εγώ πάλι ότι δεν τον σκότωσα, ούτε με το ίδιο μου το χέρι ούτε με υποκίνηση μου. Και αυτοί εγείρουν κατηγορία εκκινώντας από το εξής, ότι δηλ. ένοχος είναι εκείνος που υπέδειξε στο αγόρι να πιει το φάρμακο ή το ανάγκασε ή του το έδωσε· εγώ ωστόσο, βασιζόμενος στις ίδιες τις κατηγορίες των κατηγόρων, θα αποδείξω ότι δεν είμαι ένοχος· γιατί ούτε του υπέδειξα ούτε του το έδωσα ούτε το ανάγκασα· επιπροσθέτως αναφέρω ότι δεν ήμουν παρών την ώρα που το έπινε. Και εάν λένε ότι ένοχος είναι όποιος έδωσε την εντολή, εγώ δεν είμαι· διότι δεν την έδωσα. Και αν λένε ότι ένοχος είναι όποιος το ανάγκασε, εγώ δεν είμαι· διότι δεν το ανάγκασα. Και αν λένε ότι την ευθύνη την φέρει εκείνος που έδωσε το φάρμακο, εγώ δεν φέρω ευθύνη· διότι δεν το έδωσα. Να κατηγορήσει βέβαια και να πει ψέματα μπορεί ο οιοσδήποτε· γιατί αυτό είναι στο χέρι του και μόνο· το να παρουσιασθούν ωστόσο ως γεγονότα πράγματα που δεν έγιναν και να εμφανισθεί ως ένοχος ο αθώος δεν εξαρτάται, πιστεύω, από τα λεγόμενα των κατηγόρων, αλλά από το τι είναι δίκαιο και ποια η αλήθεια. Γιατί για όσα βέβαια συμβαίνουν κρυφά, αν μάλιστα πρόκειται για θάνατο προμελετημένο, εφόσον δεν υπάρχουν μάρτυρες, είστε αναγκασμένοι, για τέτοιες περιπτώσεις, να σχηματίζετε γνώμη, βασιζόμενοι αποκλειστικά και μόνο στα λεγόμενα τόσο του κατήγορου όσο και του απολογούμενου· οτιδήποτε λένε πρέπει κατ ανάγκην να το κοσκινίζετε και να το αντιμετωπίζετε καχύποπτα, ακόμη και το παραμικρό, και τελικά η απόφασή σας για την υπόθεση αναγκαστικά θα στηριχθεί πιο πολύ σε εικασίες παρά σε ακριβή γνώση.
Όταν όμως κατ
αρχάς οι ίδιοι οι κατήγοροι παραδέχονται ότι ο θάνατος του αγοριού δεν οφεί
λεται σε πρόθεση ούτε σε προμελέτη, έπειτα, όταν όλα όσα έγιναν, έγιναν φανερά και μπροστά σε πολλούς μάρτυρες, και άντρες και παιδιά, και ελεύθερους και δούλους, από τις μαρτυρίες των οποίων και αν κάποιος ήταν ένοχος θα αποκαλυπτόταν με βεβαιότητα, και αν κάποιος κατηγορούσε έναν αθώο θα αποστομωνόταν.


(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


6. ΛΥΣΙΑΣ (459/445-380 π.Χ.)
Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ρήτορες της αρχαιότητας. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Έγραψε περισσότερους από 230 δικανικούς λόγους, από τους οποίους ακέραιοι έχουν σωθεί μόλις 34. Από μερικούς άλλους έχουν σωθεί αποσπάσματα. Από τους λόγους αυτούς οι περισσότεροι είναι δικανικοί (εκφωνήθηκαν στα δικαστήρια) και οι υπόλοιποι συμβουλευτικοί (εκφωνήθηκαν στη Βουλή και στην Εκκλησία του Δήμου) και επιδεικτικοί (εκφωνήθηκαν στις εορτές). Από τους σωζόμενους λόγους ένας μόνο είναι συμβουλευτικός, ο Περ τς Πολιτείας και δύο επιδεικτικοί: ο πιτάφιος και ο λυμπιακός. Οι υπόλοιποι με εξαίρεση τον ρωτικό, ο οποίος έφθασε σε μας μέσω του Πλάτωνος και εμπεριέχεται στο έργο του Φαίδρος, είναι δικανικοί, κατηγορικοί ή απολογητικοί και αναφέρονται σε ποικίλες υποθέσεις δημόσιες ή ιδιωτικές. Οι κυριότερoι: Κατ ρατοσθένους, πέρ δυνάτου, πιτάφιος, Κατ Διογείτονος κ.α.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«
ΥΠΕΡ ΑΔΥΝΑΤΟΥ»

02 yper addynatou














Αρχαίο κείμενο:

keimeno 06

Μετάφραση:

Δεν απέχω πολύ, κύριοι βουλευτές, από το να χρωστώ ευγνωμοσύνη στον κατήγορο, επειδή μου προετοίμασε αυτόν εδώ τον δικαστικό αγώνα (δίκη). Διότι προηγουμένως, αν και δεν είχα αφορμή, στην οποία να στηριχθώ και να  λογοδοτήσω για την ζωή μου, τώρα δα εξαιτίας του την έχω αποκτήσει. Και θα προσπαθήσω με το λόγο (μου) να αποδείξω, από τη μια μεριά ότι αυτός ψεύδεται και από την άλλη ότι εγώ έχω ζήσει μέχρι αυτήν ακριβώς τη μέρα άξιος για έπαινο περισσότερο, παρά για φθόνο. Γιατί για κανένα άλλο λόγο δε νομίζω πως αυτός μου προετοίμασε αυτή τη δίκη, παρά μόνο εξαιτίας  της ζήλειας (του).
Και όμως , όποιος φθονεί αυτούς που οι άλλοι ελεούν, από ποια κακία νομίζετε ότι θα μπορούσε να απέχει ένας τέτοιος (άνθρωπος); Γιατί αν  (ψεύδεται) εξαιτίας χρημάτων, με συκοφαντεί. Αν όμως, σαν να είμαι εχθρός του με εκδικείται, ψεύδεται. Διότι εξαιτίας της κακίας του εγώ ποτέ ως τώρα δεν τον είχα αυτόν ούτε φίλο, ούτε εχθρό. Ήδη λοιπόν, κύριοι βουλευτές, φανερά με φθονεί, επειδή, παρ’ όλο που έχω πέσει σε τέτοια δοκιμασία, είμαι καλύτερος πολίτης από αυτόν. Και γιατί νομίζω, κύριοι βουλευτές, πως τις αναπηρίες του σώματος πρέπει να τις γιατρεύει κανείς με τα προτερήματα της ψυχής. Αν λοιπόν θα έχω το μυαλό εξ ίσου με τη συμφορά (μου), και την υπόλοιπη ζωή μου την περάσω έτσι, σε τί θα διαφέρω από αυτόν;
Σχετικά λοιπόν μ’ αυτά, τόσα ας έχουν ειπωθεί από μένα. Και για όσα μου ταιριάζει να μιλήσω, με όσο το δυνατό λιγότερα λόγια θα μιλήσω. Ισχυρίζεται λοιπόν ο κατήγορος ότι εγώ δεν παίρνω το επίδομα από την πόλη δίκαια. Και βέβαια ότι είμαι δυνατός ως προς το σώμα και ότι δεν είμαι ένας από τους αδύνατους, και ότι γνωρίζω καλά τέτοια τέχνη, ώστε να ζω και χωρίς να μου δίνεται αυτό (το επίδομα). Και χρησιμοποιεί αποδείξεις για τη σωματική μου δύναμη, ότι ανεβαίνω πάνω σε άλογα, ενώ για την οικονομική μου άνεση από την τέχνη μου, ότι μπορώ να συναναστρέφομαι με ανθρώπους που έχουν την οικονομική δυνατότητα να ξοδεύουν.
Λοιπόν, την οικονομική άνεση από την τέχνη (το επάγγελμά) μου και την υπόλοιπη περιουσία μου, ποια τυχαίνει να είναι, νομίζω πως όλοι εσείς τη γνωρίζετε. Όμως κι εγώ θα μιλήσω με συντομία. Γιατί ο πατέρας μου δε μου άφησε τίποτε και τη μητέρα μου που πέθανε έχω πάψει να την τρέφω εδώ και τρία χρόνια, ενώ δεν έχω ακόμη παιδιά,για να με περιποιηθούν. Έχω αποκτήσει όμως τέτοιο επάγγελμα, που μπορεί να μου προσφέρει μικρή βοήθεια, το οποίο ο ίδιος με δυσκολία εξασκώ και δεν μπορώ ακόμη να αποκτήσω αυτόν που θα το διαδεχθεί. Άλλωστε, δεν υπάρχει άλλο εισόδημα για μένα εκτός από 
αυτό, το οποίο άν μου το αφαιρούσατε, θα κινδύνευα να περιπέσω στην πιο δυσβάστακτη συμφορά.
Μη λοιπόν, κύριοι βουλευτές, ενώ μπορείτε να με σώσετε δίκαια, με καταστρέψετε άδικα. Ούτε όσα μου δώσατε, όταν ήμουν νεώτερος και δυνατότερος σωματικά, τώρα που γίνομαι γεροντότερος και πιο αδύναμος, μου τα αφαιρέσετε. Ούτε ενώ πρωτίτερα δίνατε την εντύπωση  ότι είστε πάρα πολύ ελεήμονες για όσους δεν είχαν κανένα σωματικό ελάττωμα, τωρα δα εξαιτίας του αποδειξετε ότι και για τους εχθρούς είστε αξιολύπητοι. Ούτε,αφού τολμήσατε να αδικήσετε εμένα, και τους άλλους που βρίσκονται στην ίδια θέση με μένα, τους κάνετε να στενοχωρεθούν, και θα ήταν άτοπο, κύριοι βουλευτές, αν, όταν η συμφορά μου ήταν απλή, τότε φανερά έπαιρνα το επίδομα αυτό, ενώ τώρα που τα γηρατειά και οι αρρώστειες και όσα τα ακολουθούν προστίθενται σε μένα, τότε να μου αφαιρεθεί. Μου φαίνεται πως ο κατήγορος είναι ο μόνος από τους ανθρώπους, που θα μπορούσε να αποδείξει σαφέστατα το μέγεθος της φτώχειας μου. Γιατί, άν εγώ, αφού πρώτα γινόμουν χορηγός τραγωδίας, τον προκαλούσα να ανταλλάξουμε περιουσίες, δέκα φορές θα προτιμούσε να γίνει χορηγός περισσότερο,παρά να αλλάξουμε μια φορά τις περιουσίες μας. Και πώς δεν είναι φοβερό να με κατηγορεί ότι τάχα εξαιτίας της οικονομικής μου άνεσης συναναστρέφομαι εξ ίσου με τους πολύ πλούσιους, αν όμως συνέβαινε τυχαία κάτι απ’ όσα εγώ προτείνω, (να με κατηγορεί) ότι είμαι τέτοιος και ακόμη χειρότερος;
Για την επιδεξιότητά μου στην ιππασία, την οποία αυτός τόλμησε να σας υπενθυμίσει χωρίς να φοβηθεί την τύχη και να σας ντραπεί, ο λόγος δε θα είναι μακρύς. Γιατί εγώ, κύριοι βουλευτές, νομίζω πως όλοι όσοι έχουν κάποια αναπηρία αυτό ερευνούν και αυτό σκέπτονται, πώς δηλαδή θα υποφέρουν τη συμφορά όσο το δυνατό με λιγότερη λύπη. Εγώ όντας ένας από αυτούς κι επειδή έχω περιπέσει σε τέτοια συμφορά εφηύρα αυτή την ανακούφιση για τον εαυτό μου στους μακρύτερους από τους κανονικούς δρόμους.
Εκείνο που είναι η πιο μεγάλη απόδειξη, κύριοι βουλευτές, ότι εξαιτίας της συμφοράς, αλλά όχι εξαιτίας της αλαζονείας μου, όπως αυτός ισχυρίζεται, ανεβαίνω στ’ άλογα, είναι εύκολο να το μάθετε. Διότι, αν είχα αποκτήσει περιουσία,θα καβαλίκευα σαμαρωμένο μουλάρι, αλλά δε θ’ ανέβαινα σε ξένα άλογα. Τώρα όμως , επειδή δεν μπορώ ν’ αποκτήσω τέτοιο, αναγκάζομαι πολλές φορές να χρησιμοποιώ τα ξένα άλογα. Και όμως, πώς δεν είναι παράδοξο, κύριοι βουλευτές, αυτός ό ίδιος, αν μ’ έβλεπε να καβαλικεύω σαμαρωμένο μουλάρι να σιωπά(γιατί τί θα μπορούσε να πεί;), ενώ επειδή ανεβαίνω σε δανεισμένα άλογα, να προσπαθεί να σας πείσει ότι τάχα είμαι πλούσιος; Και ότι χρησιμοποιώ δυο μπαστούνια, αν και οι άλλοι χρησιμοποιούν ένα,να μην με κατηγορεί ότι τάχα και αυτό είναι (χαρακτηριστικό) των πλουσίων.Επειδή όμως ανεβαίνω σε άλογα,το χρησιμοποιεί ως απόδειξη σ’ εσάς ότι τάχα ανήκω στους πλούσιους; Εγώ τα χρησιμοποιώ και τα δυο αυτά για τον ίδιο λόγο.
Και τόσο έχει ξεπεράσει σε ξεδιαντροπιά όλους τους ανθρώπους, ώστε προσπαθεί να σας πείσει, όντας ένας, αν και εσείς είστε τόσοι, πως τάχα εγώ δεν είμαι ένας από τους ανήμπορους. Και όμως αν σ’ αυτό πείσει κάποιους από εσάς,κύριοι βουλευτές, τί με εμποδίζει να εκλεγώ με κλήρο ένας από τους εννιά άρχοντες κι εσείς να μου αφαιρέσετε το επίδομα σαν να είμαι υγιής και όλοι να του το επιδικάσετε σαν να είναι ανάπηρος αυτός; Γιατί βέβαια εσείς δε θα αφαιρέσετε το επίδομα από τον ίδιο, επειδή τάχα είναι πλούσιος και οι θεσμοθέτες θα εμποδίσουν να τυχαίνουν συγγνώμης από τους μεγαλύτερους, ενώ οι μεγαλύτεροι, όταν πέφτουν σε σφάλμα όμοιο, τους κατηγορούν και οι δύο. Και στους μεν ισχυρούς είναι δυνατό να βλάπτουν όσους θέλουν, χωρίς να παθαίνουν τίποτα, στους αδύνατους όμως δεν είναι δυνατό ούτε να αποκρούουν, όταν βρίζονται, όσους άρχισαν πρώτοι να αδικούν, ούτε να βλάπτουν, όταν θέλουν να υπερισχύσουν όσων αδικούνται. Ώστε μου φαίνεται ότι ο κατήγορος μόλησε για τη δική μου θρασύτητα, χωρίς να ασχοληθεί σοβαρά, αλλά αστειευόμενος, ούτε επιδή θέλει να σας πείσει ότι τάχα είμαι τέτοιος, αλλά επειδή επιθυμεί να με διακωμωδήσει,σαν να έκανε κάποιο ανδραγάθημα.
Ισχυρίζεται ακόμη ότι συγκεντρώνονται στο εργαστήρι μου πολλοί και κακοί (άνθρωποι), οι οποίοι έχουν ξοδέψει την περιουσία τους και σχεδιάζουν κακό για όσους επιθυμούν να διαφυλάξουν τη δικιά τους. Εσείς όμως όλοι, θυμηθείτε ότι λέγοντας αυτά δεν κατηγορεί εμένα περισσότερο παρά τους άλλους, όσοι έχουν επάγγελμα, ούτε όσους έρχονται σε μένα περισσότερο,παρά αυτούς (που πηγαίνουν) στους άλλους επαγγελματίες (δημιουργούς). Διότι ο καθένας από σας έχει συνηθίσει να συχνάζει, άλλος στο αρωματοπωλείο, άλλος στο κουρείο,άλλος στο τσαγγαράδικο άλλος όπου τύχει και οι περισσότεροι σ’ αυτούς που έχουν το εργαστήρι τους  πάρα πολύ κοντά στην αγορά, ενώ ελάχιστοι σ’ αυτούς που απέχουν πάρα πολύ από αυτήν. Ώστε, αν κάποιος από σας καταλογίσει σε όσους έρχονται σε μένα κακία, είναι φανερό ότι θα καταλογίσει κακία και σε όσους περνούν την ώρα τους στους άλλους. Αν και σε κείνους,σε όλους τους Αθηναίους. Γιατί όλοι έχετε συνηθίσει να συχνάζετε και να περνάτε την ώρα σας κάπου.


7. ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ (444-365 π.Χ.)
Ήταν Έλληνας φιλόσοφος, ρήτορας και ιδρυτής της σχολής των Κυνικών Φιλοσόφων. Γεννήθηκε στην Αθήνα. Υπήρξε αρχικά μαθητής του Γοργία και στην συνέχεια του Σωκράτη. Είχε την φήμη εγκρατή ανθρώπου. Οι γενικές έννοιες κατά τον Αντισθένη είναι ανύπαρκτες, γι’ αυτόν τον λόγο ο Αντισθένης απέρριπτε και τον ορισμό που στηρίζεται πάνω στα ουσιώδη γνωρίσματα.

8. ΑΝΔΟΚΙΔΗΣ (440-390 π.Χ.)
Ήταν λογογράφος (συγγραφέας ομιλιών) στην Αρχαία Ελλάδα. Γόνος πλούσιας οικογένειας με βαθιές ρίζες στο παρελθόν. Συγκεκριμένα καταγόταν από ιερατική οικογένεια, που κληρονομικά κατείχε το αξίωμα των κηρύκων της Ελευσίνιας Δήμητρας. Αναφορικά με το συγγραφικό του έργο, οι Αλεξανδρινοί φιλόλογοι τον κατατάσσουν στους δέκα Αθηναίους ρήτορες. Επί σειρά ετών έζησε στην Κύπρο, όπου απέκτησε περιουσία και συνδέθηκε με ισχυρά πρόσωπα της εντόπιας ολιγαρχίας. Την περίοδο του Κορινθιακού πολέμου (395-387 π.Χ.) αναμίχθηκε στα πολιτικά πράγματα της Αθήνας αναλαμβάνοντας διπλωματική αποστολή στην Σπάρτη (391 π.Χ.), η οποία απέτυχε. Ο Ανδοκίδης έφυγε για τελευταία φορά από την Αθήνα και πέθανε σε άγνωστη ημερομηνία. Οι λόγοι του χαρακτηρίζονται από απλότητα ύφους και πειστικότητα.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΜΥΣΤΗΡΙΩΝ»

Αρχαίο κείμενο:

keimeno 07

Μετάφραση:

Όλοι μας βρισκόμαστε στον ίδιο χώρο φυλακισμένοι. Είχε πέσει η νύχτα και το δεσμωτήριο είχε κλείσει. Ήρθαν τότε του ενός η μητέρα, του άλλου η αδελφή, του τρίτου η γυναίκα και τα παιδιά. Και ακουγόταν μια βοή και μοιρολόγια ανθρώπων που έκλαιγαν και οδύρονταν για τις συμφορές που τους είχαν χτυπήσει. Μου λέει λοιπόν ο Χαρμίδης, που είναι ξάδελφός μου και συνομήλικος και που είχε μεγαλώσει μαζί με μένα στο σπίτι μας: «Ανδοκίδη, βλέπεις σε τι δεινή θέση βρισκόμαστε· στο παρελθόν δεν είχα καμιά ανάγκη ούτε να σε συμβουλεύω ούτε να σε στενοχωρώ, τώρα αναγκάζομαι να το κάνω εξαιτίας του κακού που μας έχει βρει. Οι στενοί φίλοι σου και οι σύντροφοί σου εκτός από εμάς τους συγγενείς σου, αυτοί λοιπόν με τις ίδιες κατηγορίες για τις οποίες και μεις τώρα χανόμαστε, είτε έχουν πεθάνει είτε έχουν δραπετεύσει δηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο ότι είναι ένοχοι *** Αν λοιπόν έχεις ακούσει κάτι γι αυτήν την υπόθεση, ομολόγησε και έτσι σώσε πρώτα τον ίδιο τον εαυτό σου, ύστερα τον πατέρα σου, που τόσο πολύ αγαπάς, ύστερα το γαμπρό σου, που έχει την μοναδική αδελφή σου, ύστερα τους άλλους συγγενείς και τους δικούς σου, βλέπεις πόσοι είναι, και τέλος κι εμένα, που σε όλη μου την ζωή ποτέ δεν σε στενοχώρησα σε τίποτε, αλλά ήμουν πάντα κοντά σου πρόθυμος να σου συμπαρασταθώ και να κάνω ό,τι χρειαζόταν για σένα».

Μου έλεγε λοιπόν, πολίτες της Αθήνας, ο Χαρμίδης αυτά τα πράγματα, παρακαλούσαν και οι άλλοι, και ο καθένας με ικέτευε ξεχωριστά. Τότε κάθισα και σκέφτηκα ως εξής: «Αλίμονό μου, σε τι τρομερότατη δοκιμασία έχω περιπέσει; Τι πρέπει να κάνω; Να αδιαφορήσω βλέποντας να χάνονται άδικα οι συγγενείς μου, να δημεύονται οι περιουσίες τους, να χαράζονται τα ονόματά τους σε στήλες και να χαρακτηρίζονται καταραμένοι από τους θεούς, αυτοί που δεν είχαν καμιά ανάμιξη σε όσα είχαν γίνει, αλλά και επιπλέον να αδιαφορήσω για τριακόσιους αθηναίους πολίτες που επρόκειτο να χαθούν άδικα, για την πόλη που βρισκόταν σ αυτήν την άθλια κατάσταση, όλοι υ­ποψιάζονταν όλους, λοιπόν να αδιαφορήσω ή να πω στους Αθηναίους ό,τι άκουσα από τον Ευφίλητο που ήταν και ο αυτουργός του αδικήματος;» (...) Το σωστό λοιπόν μου φάνηκε ότι ήταν να αποστερήσω σύμφωνα με το δίκαιο τέσσερις ανθρώπους από την πατρίδα τους -τώρα αυτοί έχουν επιστρέψει από την εξορία και ζουν και την περιουσία τους έχουν πάρει πίσω- παρά να αφήσω εκείνους να χαθούν άδικα των αδίκων.

(μετάφραση Μ. Ζ. Κοπιδάκης)


9. ΙΣΟΚΡΑΤΗΣ (436-338 π.Χ.)
Ήταν ένας από τους δέκα ρήτορες του αλεξανδρινού «Κανόνος» και από τους σπουδαιότερους ρητοδιδάσκαλους της κλασικής αρχαιότητας, που θεωρείται συγχρόνως ένας από τους παράγοντες που διαμόρφωσαν την πολιτική κατάσταση του καιρού του. υπήρξε λογογράφος και ρητοροδιδάσκαλος που έζησε και συνέγραψε στα ίδια με εκείνον πολιτισμικάκαι κοινωνικά πλαίσια του Πελοποννησιακού πολέμου και της μετάβασης από τον αποκαλούμενο χρυσό αιώνα στην περίοδο παρακμής της αθηναϊκήςπόλης-κράτους. Η ανάμειξη του στα κοινά ήταν έμμεση, όταν με τους λόγους του προσπάθησε να παρέμβει στην πολιτική της Αθήνας εκφράζοντας πανελλήνιες ιδέες. Σώζονται 21 λόγοι του, 9 επιστολές και μερικά άλλα αποσπάσματα.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΠΕΡΙ ΑΝΤΙΔΟΣΕΩΣ»

Αρχαίο κείμενο:


keimeno 08

Μετάφραση:


Επομένως πρέπει να έχουμε και για τον λόγο την ίδια γνώμη που έχουμε για τις άλλες ασχολίες, να μην κρίνουμε διαφορετικά όμοια πράγματα και να μην δείχνουμε εχθρότητα απέναντι σε τέτοιο πράγμα, που απ όλα τα φυσικά χαρίσματα των ανθρώπων έχει αποφέρει τα περισσότερα αγαθά. Γιατί σε όλα τα άλλα που έχουμε, και τα οποία ανέφερα ήδη, δεν ξεχωρίζουμε από τα ζώα, και μάλιστα είμαστε κατώτεροι από πολλά απ αυτά στην ταχύτητα, την δύναμη και σε άλλες ικανότητες.Επειδή όμως έχουμε την ικανότητα να πείθουμε ο ένας τον άλλον και να δηλώνουμε καθαρά προς εμάς τους ίδιους αυτά που θέλουμε, όχι μόνο απαλλαγήκαμε από την ζωή την όμοια με των θηρίων, αλλά συγκεντρωθήκαμε και χτίσαμε πόλεις, φτιάξαμε νόμους, ανακαλύψαμε τις τέχνες και σχεδόν όλα όσα επινοήσαμε τα βρήκαμε με την βοήθεια του λόγου.Ο λόγος είναι εκείνος που θέσπισε νόμους για το δίκαιο και το άδικο, το καλό και το κακό. Αν δεν υπήρχαν οι διατάξεις τούτες, θα ήμαστε ανίκανοι να συμβιώσουμε. Χάρη στον λόγο ελέγχουμε τους κακούς και εγκωμιάζουμε τους καλούς. Με τον λόγο μορφώνουμε τους ανόητους και δοκιμάζουμε τους σώφρονες. Γιατί θεωρούμε το να μιλάει κάποιος όπως πρέπει ως την πιο σίγουρη απόδειξη της σωστής σκέψης, και ο λόγος ο αληθινός, δίκαιος και νόμιμος αποτελεί την εικόνα της αγαθής και τίμιας ψυχής.Με την βοήθεια του λόγου συζητούμε για τις αμφισβητούμενες υποθέσεις και πραγματοποιούμε τις έρευνές μας για όσα δεν γνωρίζουμε. Τα επιχειρήματα με τα οποία πείθουμε τους άλλους μιλώντας είναι τα ίδια που χρησιμοποιούμε όταν σκεφτόμαστε. Ονομάζουμε ρήτορες εκείνους που είναι ικανοί να μιλούν μπροστά στα πλήθη και θεωρούμε πως σκέπτονται σωστά εκείνοι που μπορούν να συνδιαλεχθούν με τον εαυτό τους άριστα επί διαφόρων θεμάτων.Αν πρέπει να μιλήσω συνοπτικά για την δύναμη τούτη, βλέπουμε ότι κανένα από τα πράγματα που γίνονται σωστά, δεν υπάρχει χωρίς τη βοήθεια του λόγου. Ο λόγος είναι ο οδηγός όλων των πράξεων και των σκέψεών μας και τον χειρίζονται περισσότερο εκείνοι που έχουν τον περισσότερο νου. Από τούτα τίποτε δεν σκέφτηκε ο Λυσίμαχος κι έτσι τόλμησε να κατηγορήσει εκείνους που επιθυμούν να αποκτήσουν το πράγμα που παρέχει τόσο πολλά και σημαντικά αγαθά.

(μετάφραση Σ. Παπαϊωάννου)

Σχετικά με Εμάς

Το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού «ΕΛΞΕΥΣΙΣ», είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με έδρα τον Βόλο. Παρ' ό,τι προϋπήρχε σαν πολιτιστικός φορέας, προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας του Ινστιτούτου, από την πολιτιστική πρόκληση των δράσεων, εκτός των Ελλαδικών πλέον συνόρων.

Φορέας πολιτισμού, με πολυετή πείρα και έντονη δραστηριότητα στις τέχνες και τον πολιτισμό. Ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και οι προσεγγίσεις των πολιτισμικών – πολιτιστικών διαδρομών που αφορούνε στο σύνολό τους τον ελληνικό πολιτισμό, από την γέννησή του έως και σήμερα, αλλά και την διάδοσή του σε όλον τον κόσμο.


Περισσότερα...

Στοιχεία - Διεύθυνση

Επικοινωνία
"ΕΛΞΕΥΣΙΣ"
Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού
+30 24210 20038 / + 30 698 8085300
info@elxefsis.com
elxefsis@gmail.com
Διεύθυνση
Γαλλίας 73 / Μαγνησία - Βόλος
Τ.Κ. 38221