Ευρετήριο Άρθρου



03 areopagitikos














Αρχαίο κείμενο:


keimeno 09

Μετάφραση:


Εκείνοι λοιπόν που διοικούσαν τότε την πόλη δεν εγκαθίδρυσαν πολίτευμα που είχε ονομασία προσιτή σε όλους και πολύ ωραία, αλλά όμως κατά την εφαρμογή του δεν φαινόταν τέτοιου είδους σε όσους το ζούσαν, ούτε πολίτευμα που εκπαίδευε τους πολίτες με τρόπο που να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την ελευθεροστομία και ευτυχία την δυνατότητα να κάνει κάποιος τούτα· αντίθετα εγκαθίδρυσαν πολίτευμα που, επειδή μισούσε και τιμωρούσε τους ανθρώπους αυτού του είδους, έκανε καλύτερους και φρονιμότερους όλους τους πολίτες.Τους βοήθησε πάρα πολύ στην καλή διοίκηση της πόλης, γιατί, ενώ νομιζόταν πως υπάρχουν δύο είδη ισότητας, και η μία προσφέρει τα ίδια σε όλους ενώ η άλλη στον καθένα ό,τι πρέπει, οι πολίτες δεν αγνοούσαν ποια είναι η χρησιμότερη· αποδοκίμαζαν την ισότητα που αξιολογούσε εξίσου τους χρηστούς και τους ανήθικους, γιατί την θεωρούσαν άδικη,και προτιμούσαν εκείνη που τιμούσε και τιμωρούσε τον καθένα ανάλογα με την αξία του. Σύμφωνα λοιπόν με τούτη διοικούσαν την πόλη και δεν εξέλεγαν τους άρχοντες κάνοντας κλήρωση ανάμεσα σε όλους τους πολίτες, αλλά προκρίνοντας για κάθε λειτούργημα τους καλύτερους και τους ικανότερους. Είχαν την ελπίδα πως και οι υπόλοιποι θα γίνουν τέτοιου είδους, όπως ακριβώς θα ήταν και οι άρχοντες.Θεωρούσαν επίσης περισσότερο αποδεκτή από τον λαό την εγκατάσταση των αρχόντων με τον τρόπο τούτο, απ ό,τι αυτή που γινόταν με κλήρο, γιατί στην κλήρωση η τύχη θ αποφασίσει και συχνά θα καταλάβουν αξιώματα οι επιθυμητές της ολιγαρχίας, ενώ με την επιλογή των καλύτερων ο λαός θα είναι κυρίαρχος να εκλέξει εκείνους που υποστηρίζουν σταθερά το ισχύον πολίτευμα.
Εκείνο που έκανε τον λαό να προτιμά τούτα και να μην είναι περιζήτητα τα αξιώματα, ήταν ότι οι πολίτες είχαν μάθει να εργάζονται, να μην είναι σπάταλοι, να μην παραμελούν τα ατομικά τους συμφέροντα και επιβουλεύονται τα ξένα, και να μη ρυθμίζουν τις υποθέσεις τους σε βάρος του δημοσίου, αλλά να προσφέρουν στην πολιτεία όποτε υπήρχε ανάγκη από τα υπάρχοντα του καθενός, χωρίς να γνωρίζουν με περισσότερη ακρίβεια τα έσοδά τους που προέρχονταν από τα δημόσια ταμεία, από τα έσοδα που είχαν από την περιουσία τους.
Τόσο πολύ απέφευγαν να καταλάβουν δημόσιο αξίωμα, ώστε ήταν πιο δύσκολο να βρει κάποιος εκείνη την εποχή ανθρώπους που ήθελαν να κυβερνούν, παρά σήμερα ανθρώπους που δεν θέλουν καθόλου την εξουσία. Γιατί πίστευαν πως η φροντίδα για τα κοινά δεν είναι εμπορία αλλά τιμητικό αξίωμα, και δεν σκέφτονταν από την πρώτη μέρα αν οι προκάτοχοί τους είχαν αφήσει κάτι κερδοφόρο, αλλά αν είχαν παραμελήσει κάποια υπόθεση που έπρεπε να τακτοποιηθεί επειγόντως.Για να είμαι λοιπόν σύντομος, εκείνοι είχαν αντιληφθεί πως ο λαός έπρεπε σαν τύραννος να εγκαθιστά τους άρχοντες, να τιμωρεί όσους σφάλλουν και ν αποφασίζει για τα αμφισβητούμενα ζητήματα, ενώ εκείνοι που είχαν διαθέσιμο χρόνο και αρκετή περιουσία να φροντίζουν τις δημόσιες υποθέσεις ως υπηρέτες του λαού. Σε περίπτωση που αποδεικνύονταν δίκαιοι, θα επαινούνταν και θ αρκούνταν στην τιμή τούτη,ενώ σε περίπτωση που εκτελούσαν πλημμελώς τα καθήκοντά τους, δεν θα έλπιζαν σε καμιά επιείκεια και θ αντιμετώπιζαν τις αυστηρότερες ποινές. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να βρει κανείς ασφαλέστερη και δικαιότερη δημοκρατία από αυτή, η οποία τοποθετούσε στα αξιώματα τους ικανότερους ενώ έκανε τον λαό κυρίαρχό τους;


(μετάφραση Σ. Παπαϊωάννου)


10. ΙΣΑΙΟΣ (420-350 π.Χ.)
Ήταν ένας από τους μεγάλους ρήτορες της αρχαίας Ελλάδας. Υπήρξε μαθητής του Ισοκράτη. Εργάστηκε ως λογογράφος και δάσκαλος της ρητορικής. Αναφέρεται ότι συνέταξε 64 δικανικούς λόγους, από τους οποίους μόνο 50 είναι εξακριβωμένα δικοί του. Έχουν φτάσει έως εμάς ακέραιοι 11, καθώς και εκτενές απόσπασμα ενός άλλου λόγου, το οποίο παραθέτει ο Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς σε πραγματεία που του έχει αφιερώσει. Ο λόγος «Περί Μενεκλέους κλήρου» ανακαλύφθηκε το 1785 στη Λαυρεντιανή Βιβλιοθήκη. Θεωρήθηκε από τους κριτικούς της αρχαιότητας στρεψόδικος και διαλεκτικός επειδή με τον λόγο του προσέγγιζε μεθοδικά το αντικείμενό του, άριστος στο να προσαρμόζει νόμους και γεγονότα ώστε να εξυπηρετεί τον στόχο του. Ήταν δεξιοτέχνης στην αποδεικτική διαδικασία και έκανε εξαντλητική ανάλυση των γεγονότων.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΠΕΡΙ ΜΕΝΕΚΛΕΟΥΣ ΚΛΗΡΟΥ»

Αρχαίο κείμενο:

keimeno 10

Μετάφραση:

1. Κατά πολύ άλλαξαν για μένα τα πράγματα, κύριοι δικαστές, μετά το θάνατο του Κλεώνυμου. Ενώ δηλαδή όσο ήταν στη ζωή μάς είχε παραδώσει την περιουσία του, τώρα με το θάνατό του μας φέρνει σε σημείο να κινδυνεύουμε να τη χάσουμε ολόκληρη. Και τότε μεν μας ανέτρεφε με τέτοια σωφροσύνη, ώστε στο δικαστήριο δεν είχαμε έρθει ούτε καν ως ακροατές. Αν ερχόμαστε δε σήμερα εδώ, τούτο γίνεται επειδή έχουμε να αγωνιστούμε για όλα μας τα υπάρχοντα. Γιατί οι αντίδικοί μας δεν διεκδικούν την κληρονομιά μόνο του Κλεώνυμου, αλλά επί πλέον και την πατρική μας περιουσία, ισχυριζόμενοι ότι και εμείς του οφείλαμε χρήματα.

2. Οι οικείοι και οι λοιποί συγγενείς τους βρίσκουν (σημειωτέον) πως είναι σωστό να πάρουμε και εμείς ένα μερίδιο ίσο προς το μερίδιο των αντιδίκων μας, από όσα πράγματι άφησε ως κληρονομιά ο Κλεώνυμος. Όμως οι ίδιοι οι αντίδικοι έφτασαν σε τέτοιο σημείο αδιαντροπιάς, ώστε προσπαθούν (όπως και προηγουμένως σας είπα) να μας πάρουν όχι μόνο την κληρονομιά του Κλεώνυμου, αλλά και αυτή την ίδια την πατρική μας περιουσία και τούτο όχι βέβαια γιατί, κύριοι δικαστές, αγνοούν το δίκαιο, αλλά γιατί μας θεωρούν έρημους και χωρίς προστάτες.

3. Ιδού, λοιπόν, τι υποστηρίζουμε καθένας από εμάς που εμφανιζόμαστε (σήμερα) εμπρός σας: Οι αντίδικοι επικαλούνται ορισμένη διαθήκη την οποία συνέταξε ο Κλεώνυμος κατά μία περίοδο που ήταν οργισμένος, όχι βέβαια εναντίον μας αλλά κατά κάποιου από τους οικείους μας, μια διαθήκη που πάντως την ανακάλεσε (κατ' ουσίαν) πριν από το θάνατό του αφού μάλιστα έστειλε τον Ποσείδιππο στους άρχοντες.

4. Εξάλλου εμείς είμαστε οι πιο στενοί εξ αίματος συγγενείς του Κλεώνυμου, μας συνέδεε δε με αυτόν μεγάλη οικειότητα. Την κληρονομιά του λοιπόν τη δίνουν σ' εμάς οι νόμοι, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αγχιστείας, η θέληση του Κλεώνυμου λόγω της προς εμάς αγάπης του αλλά και του Πολύαρχου, πατέρα του Κλεώνυμου, η παραγγελία, σύμφωνα με την οποία, αν τύχαινε να πεθάνει ο Κλεώνυμος άτεκνος, η κληρονομιά του έπρεπε να δοθεί σ' εμάς.

5.
Παρόλο όμως ότι εμείς έχουμε τόσους τίτλους, οι αντίδικοι αν και είναι συγγενείς και (κυρίως) έχουν άδικο, δεν ντρέπονται να μας εμπλέκουν σε δικαστικούς αγώνες γι' αυτά τα θέματα για τα οποία θα θεωρείται αισχρό ακόμα και το να δικολογεί κανείς με μη συγγενείς του.

6.
Δεν νομίζω, κύριοι δικαστές, ότι τα αισθήματα που τρέφουμε οι μεν για τους δε είναι όμοια. Εγώ δηλαδή θεωρώ ότι το μεγαλύτερο από τα ατυχήματά μου δεν είναι το ότι κινδυνεύω αδίκως, αλλά το ότι αγωνίζομαι κατά συγγενών, εναντίον των οποίων και το να αμύνεται κανείς είναι δυσάρεστο πράγμα. Ούτε θα θεωρούσα ως μικρότερο κακό το να βλάπτω τούτους ―έστω και υπερασπίζοντας τον εαυτό μου―, που είναι οικείοι μου, από το να βλάπτομαι εγώ από αυτούς.

7.
Όμως οι αντίδικοι δεν φαίνεται ότι είναι της ίδιας γνώμης, γι' αυτό και άρχισαν τον αγώνα εναντίον μας, προσκάλεσαν μάλιστα και τους φίλους τους. Ζήτησαν τη βοήθεια ρητόρων και τίποτα δεν παρέλειψαν να κάνουν από όσα ήσαν στο χέρι τους, σαν να επρόκειτο, κύριοι δικαστές, να επιτεθούν κατά εχθρών και όχι να βλάψουν οικείους και συγγενείς.

8.
Την αδιαντροπιά τους και την πλεονεξία τους θα την αντιληφθείτε καλύτερα, όταν ακούσετε όλα τα σχετικά. Γι' αυτό και θα αρχίσω να σας διηγούμαι τα καθέκαστα από το σημείο εκείνο, από το οποίο θα καταλάβετε γρηγορότερα τη διαφορά που μας χωρίζει.


11. ΑΝΑΞΙΜΕΝΗΣ Ο ΛΑΜΨΑΚΗΝΟΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Ο ιστορικός και ρήτορας Αναξιμένης ήταν γιος του Αριστοκλή, και μαθητής του Κυνικού φιλοσόφου Διογένη καθώς και του ρήτορα Ζωίλου του Αμφιπολίτη.Υπήρξε σύγχρονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στον οποίο λέγεται πως είχε παραδώσει μαθήματα φιλοσοφίας, και τον οποίο συνόδευσε στην εκστρατεία της Ασίας. Ο Αναξιμένης έγραψε τρία ιστορικά έργα από τα οποία μόνο αποσπάσματα διασώζονται.Από τον Αναξιμένη, που ήταν και δεινός ρήτορας, προέρχεται και το πρώτο γνωστό ρητορικό έργο με τον τίτλο«Ρητορική προς Αλέξανδρον». 

12. ΑΛΚΙΔΑΜΑΣ (4ος αιώνας π.Χ.)
Ήταν ρήτοραςκαι σοφιστήςαπό την Ελαίατης Μικράς Ασίας. Υπήρξε μαθητής του Γοργίακαι ακολούθησε πιστά την ρητορική τέχνη. Με το όνομα του Αλκιδάμαντα σώζονται δύο έργα: το Περί των τους γραπτούς λόγους γραφόντων ή περί σοφιστών, και το Οδυσσεύς κατά Παλαμήδουςπροδοσίας, το οποίο δεν θεωρείται γνήσιο. Είναι γνωστοί ακόμη τίτλοι έργων του που δεν σώθηκαν, όπως ο «Μεσσηνιακός», λόγος συμβουλευτικός. Το σπουδαιότερο από τα θεωρητικά του έργα, θεωρείται το «Μουσείον».

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΠΕΡΙ ΣΟΦΙΣΤΩΝ»

Αρχαίο κείμενο:

keimeno 11

Μετάφραση:

Και πώς δεν θα είναι κωμικό, την ώρα που ρωτάει ο κήρυκας «ποιος από τους πολίτες θέλει να λάβει τον λόγο;» ή όταν στα δικαστήρια ρέει ήδη το νερό, να τρέχει ο ρήτορας για το πινακίδιο στο οποίο γράφει, προκειμένου να συντάξει και να αποστηθίσει τον λόγο; Γιατί στ αλήθεια αν βέβαια ήμασταν τύραννοι στις πόλεις, θα ήταν στο χέρι μας και να συγκαλούμε τα δικαστήρια και να διασκεπτόμαστε για τα κοινά· όταν λοιπόν θα είχαμε γράψει τους λόγους, θα καλούσαμε τότε τους άλλους πολίτες να τους ακούσουν· από την στιγμή όμως που αυτά τα καθορίζουν άλλοι, δεν είναι άραγε αφελές εμείς να υιοθετούμε άλλου τύπου άσκηση στη σύνταξη λόγων, που οδηγεί στο ακριβώς αντίθετο; Άλλωστε, οι λόγοι που είναι δουλεμένοι με ιδιαίτερη φροντίδα ως προς την έκφραση και μοιάζουν πιο πολύ με ποιήματα παρά με λόγους και έχουν αποβάλει καθετί το αυθόρμητο και αυθεντικό και δίνουν την εντύπωση του πλαστού και του κατασκευασμένου γεμίζουν με δυσπιστία και φθόνο τις ψυχές των ακροατών. Η μέγιστη απόδειξη: Όσοι γράφουν λόγους για τα δικαστήρια αποφεύγουν να επεξεργάζονται ιδιαίτερα την έκφραση και μιμούνται το ύφος εκείνων που αυτοσχεδιάζουν, και τότε θεωρείται ότι γράφουν άριστα, όταν προσφέρουν λόγους που μοιάζουν ελάχιστα με γραπτούς. Από την στιγμή λοιπόν που και για τους λογογράφους το ιδεώδες είναι τούτο, να μιμηθούν εκείνους που αυτοσχεδιάζουν, για ποιο λόγο δεν θα έπρεπε να εκτιμάμε πρωτίστως εκείνο το είδος εκπαίδευσης που θα μας εξασφαλίσει ευχέρεια σ αυτό το είδος λόγων;[...]

[...]Είναι περίεργο πράγμα, ο ασχολούμενος με την φιλοσοφία και υποσχόμενος να διδάξει άλλους, εάν μεν έχει πινακίδα ή χειρόγραφο να είναι ικανός να επιδεικνύει την σοφία του, εάν δε στερείται αυτών, να μην είναι καθόλου ανώτερος από τον απαίδευτο και όταν του δοθεί χρόνος να είναι ικανός να βγάλει λόγο αλλά, όταν υποβληθεί πρόταση για άμεση συζήτηση, έχει «λιγότερη φωνή» και από έναν απλό πολίτη, και, αν και είναι επαγγελματίας δεξιοτέχνης του λόγου, φαίνεται να μην έχει καμία δυνατότητα να αγορεύει. Αυτό, επειδή η ενασχόληση με τον γραπτό λόγο οδηγεί σε ανικανότητα στον προφορικό λόγο. Γιατί όταν κάποιος συνηθίσει στην σύνθεση του λόγου κατά διαστήματα και με ιδιαίτερη φροντίδα για τον ρυθμό και τις εκφράσεις και δίνοντας προσοχή στην επακριβή λογική ερμηνεία, αναγκαστικά, όταν επιχειρήσει να μιλήσει αντίθετα με τις συνήθειές του, βρίσκεται σε πλήρες αδιέξοδο και σύγχυση και αφ
ενός μεν προξενεί κακή εντύπωση, αφ ετέρου δε δεν διαφέρει σε τίποτε απ αυτούς που έχουν αδύνατη φωνή, εφ όσον δε του λείπει η ψυχική αγχίνοια, ουδέποτε χειρίζεται το θέμα του με ευφράδεια και επιτυχώς
.[...]

[...]Οι γραπτοί λόγοι, νομίζω, δεν είναι δίκαιο να ονομάζονται λόγοι, αλλά είδωλα και σχήματα και απομιμήσεις λόγων, και θα έπρεπε φυσικά να είχαμε την ίδια γνώμη γι
αυτούς, όπως έχουμε για τους χάλκινους ανδριάντες, τα λίθινα αγάλματα και τα ζωγραφισμένα ζώα. Γιατί, όπως αυτά, είναι απομιμήσεις των αληθινών σωμάτων και προκαλούν μεν ευχαρίστηση με την θέα τους, αλλά δεν έχουν καμία πρακτική αξία στην ζωή του ανθρώπου, κατά τον ίδιο τρόπο ο γραπτός λόγος, που χρησιμοποιεί ένα σχήμα και μια μέθοδο, εάν διαβασθεί από το κείμενο, προξενεί μερικές εντυπώσεις, αλλά, όταν οι περιστάσεις το καλούν, επειδή είναι άκαμπτος, δεν παρέχει καμιά βοήθεια στο δημιουργό του. Αλλά, όπως τα ζωντανά ανθρώπινα σώματα είναι πολύ κατώτερα από τα ωραία αγάλματα, όμως έχουν πολλαπλάσια ωφέλεια πρακτικής μορφής, έτσι και ο λόγος, που προέρχεται από άμεση λογική επεξεργασία, έχει μέσα του ψυχή και είναι ζωντανός και είναι μέσα στα πράγματα και γίνεται ένα με τα αληθινά σώματα, ο δε γραπτός, όντας από την φύση του απεικόνιση του λόγου, απογυμνώνεται από κάθε δυνατότητα ενέργειας.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος, Ν. Δ. Δημητριάδης)


13. ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ
(390-324 π.Χ.)
Ήταν Αθηναίοςπολιτικόςκαι ρήτοραςπου συμπεριλαμβάνεται στον «Κανόνα των δέκα αττικών ρητόρων». Καταγόταν από τη διακεκριμένη αθηναϊκή οικογένεια των Ετεοβουταδώνκαι ήταν γιος του Λυκόφρονος. Αρχικά αφοσιώθηκε στην μελέτη της φιλοσοφίας στην σχολή του Πλάτωνα, αργότερα όμως έγινε μαθητής του Ισοκράτη. Εισήλθε στην πολιτική ζωή σε σχετικά μικρή ηλικία. Στην αρχαιότητα σώζονταν δεκαπέντε δικανικοί του λόγοι. Δύο απ' αυτούς εκφώνησε ο ίδιος στο δικαστήριο, για να υπερασπιστεί τον εαυτό του σε δίκες λογοδοσίας (εύθυνα). Σώθηκε μέχρι σήμερα μόνο ένας λόγος του, ο «Κατά Λεωκράτους», τον οποίο εκφώνησε ο ίδιος στο δικαστήριο, και ασήμαντα αποσπάσματα από μερικούς άλλους.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΚΑΤΑ ΛΕΩΚΡΑΤΟΥΣ»

04 lykourgos














Αρχαίο κείμενο:

keimeno 12
Μετάφραση:


Εν τούτοις κατά ποίον τρόπον έχετε σεις οι ίδιοι θεσμοθετήση περί τούτων και πώς περί τούτων σκέπτεσθε, προσέξατε να ίδητε· διότι, μα την Αθηνάν, οι παλαιοί νόμοι και τα έθιμα της πόλεως είναι το εγκώμιον εκείνων οι οποίοι κατά πρώτον τα καθιέρωσαν, εάν δε δίδετε εις ταύτα προσοχήν, και τα δίκαια θα αποφασίσετε και εις τα όμματα όλων των ανθρώπων ότι είσθε σεβαστοί και άξιοι της πόλεως θα φανήτε. Έχετε δηλαδή όρκον τον οποίον ορκίζονται πάντες οι πολίται όταν έφηβοι γενόμενοι εγγραφώσι εις τον κατάλογον των πολιτών, ότι μήτε τα όπλα τα ιερά θα καταισχύνουν μήτε την θέσιν εις ην ετάχθησαν εν πολέμω θα εγκαταλείψουν, και ότι θα υπερασπίσουν την πατρίδα και ισχυροτέραν εις την ερχομένην γενεάν θα παραδώσουν. Εάν λοιπόν τον όρκον τούτον ωρκίσθη ο Λεωκράτης, είναι φανερόν ότι επιώρκησε, και όχι μόνον εναντίον υμών εγκλημάτησεν ούτω, αλλά και προς τα θεία ησέβησεν· εάν δε δεν ωρκίσθη, τότε θα αποκαλυφθή ότι ευθύς εξ αρχής ήτο προητοιμασμένος να μην πράξη τίποτε από όσα ήτο υποχρεωμένος· αλλά και εις την μίαν και εις την άλλην περίπτωσιν, δικαίως και προς όφελος υμών και υπέρ των θείων θα τιμωρήσητε. Επιθυμώ δε να ακούσητε τον όρκον. Λέγε γραμματεύ.

ΟΡΚΟΣ

«Δεν θα καταισχύνω τα όπλα τα ιερά, και δεν θα εγκαταλείψω τον πλησίον μου ιστάμενον, με οιονδήποτε και αν ταχθώ εις την γραμμήν· θα αμυνθώ δε και υπέρ των ιερών και των οσίων και μόνος και μετά των άλλων· την πατρίδα δε δεν θα παραδώσω μικροτέραν, αλλά μεγαλυτέραν και κραταιοτέραν από όσην ήθελον παραλάβει. Και προθύμως θα υπακούω εις τους εκάστοτε δικάζοντας και θα πολιτεύομαι συμφώνως προς τους καθιερωμένους πολιτικούς θεσμούς και προς όσους άλλους ήθελε τυχόν η κοινή του λαού απόφασις καθιερώσει. Και εις περίπτωσιν καθ' ην ήθελε τις αποπειραθή να καταλύση τους θεσμούς αυτούς ή να αντιδρά προς αυτούς, δεν θα το επιτρέψω, θα αμυνθώ δε υπέρ αυτών και μόνος και μετά των άλλων. Και θα αποδώσω την προσήκουσαν τιμήν εις τα υπό των πατέρων παραδιδόμενα ιερά. Μάρτυρες τούτων έστωσαν η Άγλαυρος, ο Ενυάλιος, ο Ζευς, η Αυξώ, η Θαλλώ και η Ηγεμόνη».

Ωραίος, πράγματι, ω άνδρες, και ιερός ο όρκος. Λοιπόν τα εντελώς αντίθετα προς όλον τούτον έπραξεν ο Λεωκράτης. Και όμως κατά ποίον άλλον τρόπον θα ηδύνατο άνθρωπος τις να γίνη ανοσιώτερος και περισσότερον προδότης της πατρίδος; Και κατά ποίον άλλον τρόπον θα ηδύνατο τις να καταισχύνη περισσότερον τα όπλα, παρά με το να μη θέλει να τα λάβη και να μην αποκρούση τους εχθρούς; Πώς δε δεν εγκατέλειψε και τον πλησίον ιστάμενον και την θέσιν του στρατιώτου εκείνος, όστις μηδέ καν παρέσχεν εαυτόν όπως λάβη του στρατιώτου την θέσιν; Πού δε επολέμησεν αμυνόμενος υπέρ οσίων και ιερών ο μη λαβών το θάρρος να εκτεθή εις ουδένα κίνδυνον; Εις ποίον δε διά της προδοσίας μεγαλυτέραν θα παρέδιδε την πατρίδα του; Διότι το καθ' όσον εξηρτάτο από αυτόν εγκαταλελειμμένη έμεινεν εις την διάθεσιν των πολεμίων. Και κατόπιν δεν θα τον φονεύσετε, τούτον, όστις διά πάντα ταύτα τα εγκλήματα ένοχος είναι; Αλλά τότε ποίους θα τιμωρήσετε; Εκείνους μήπως οι οποίοι έν μόνον τούτων διέπραξαν; Άρα εύκολον θα είναι να διαπράξητε μεγάλα εγκλήματα, εάν αποδειχθήτε ότι διά τα μικρά περισσότερον αγανακτήτε.
Και όμως ω άνδρες, και τούτο πρέπει να γνωρίζητε, ότι η δύναμις η διατηρούσα την δημοκρατίαν, είναι ο όρκος. Διότι τρία είναι εκείνα εξ ων αποτελείται η πολιτεία: ο άρχων, ο δικαστής και ο ιδιώτης. Έκαστος λοιπόν εξ αυτών τούτο το εχέγγυον δίδει, και ευλόγως· διότι τους ανθρώπους μεν πολλοί μέχρι τούδε εξαπατήσαντες και διαφυγόντες όχι μόνον των εν όψει κινδύνων απηλλάγησαν, αλλά και τον ύστερον χρόνον αθώοι των αδικημάτων τούτων νομίζονται· τους θεούς όμως ούτε κανείς, εάν επιορκήση θα εξαπατήση, ούτε την παρ' αυτών τιμωρίαν θα διαφύγη, αλλά, και αν όχι αυτός, όμως τα τέκνα και το γένος ολόκληρον του επιορκήσαντος εις μεγάλας συμφοράς περιπίπτει.
Διά τούτο, ω άνδρες δικασταί, έν τοιούτον εχέγγυον έδωσαν προς αλλήλους εις τας Πλαταιάς πάντες οι Έλληνες, όταν παραταχθέντες επρόκειτο να πολεμήσουν κατά του στρατού του Ξέρξου, ουχί κατ' ιδίαν εφεύρεσιν, αλλά μιμηθέντες τον παρ' ημίν καθιερωμένον όρκον. Τούτον αξίζει να ακούσητε· διότι μολονότι παλαιά είναι τα τότε πεπραγμένα, είναι δυνατόν εις τα περί τούτων γραφέντα να ίδη τις σαφώς την ανδρείαν εκείνων. Παρακαλώ λοιπόν αναγίνωσκε αυτόν·

ΟΡΚΟΣ

«Δεν θα θέσω εις υψηλοτέραν μοίραν την ζωήν από την ελευθερίαν, ουδέ τους αρχηγούς θα εγκαταλείψω ούτε ζώντας ούτε αποθανόντας. Αλλ' εκείνους εκ των συμπολεμιστών οι οποίοι αποθάνουν κατά την μάχην άπαντας θα θάψω. Και νικήσας διά του πολέμου τους βαρβάρους, ουδεμίαν εκ των πόλεων αι οποίαι επολέμησαν υπέρ της Ελλάδος θα καταστρέψω, εκείνας όμως αι οποίαι προετίμησαν να λάβουν το μέρος του βαρβάρου απάσας θα καταστήσω φόρου υποτελείς· και εκ των ιερών τα οποία οι βάρβαροι επυρπόλησαν ή κατέρριψαν, ουδέν απολύτως θα ανοικοδομήσω, αλλά θα αφήσω να μένουν διά τους μεταγενεστέρους μνημεία της ασεβείας των βαρβάρων».

Και ούτω λοιπόν, ω άνδρες, εξαιρετικά πιστοί ενέμειναν εις τον όρκον τούτον όλοι, ώστε και την εύνοιαν των θεών με το μέρος των είχον βοηθόν, και ενώ όλοι οι Έλληνες ανδρείοι εδείχθησαν εις τον αγώνα εκείνον, κατ' εξοχήν η πόλις σας ηυδοκίμησεν. Αλλά και δι' αυτό, δεν θα υπήρχε πράγμα πλέον αποτρόπαιον από τούτο, οι μεν πρόγονοί σας να έχουν το θάρρος να αποθνήσκουν διά να μην αμαυρούται το γόητρον της πόλεως, σεις δε να μην τιμωρήτε τους καταισχύναντας αυτήν, αλλά να ανέχεσθε να βλέπητε την εις όλους ανήκουσαν και μετά πολλών μόχθων συλλεχθείσαν εύκλειαν να καταστρέφηται από των παρομοίων ανθρώπων την ανανδρίαν.


14. ΑΙΣΧΙΝΗΣ (389-314 π.Χ.)
Περ φημος αρχαίος ρήτορας και πολιτικός, που συγκαταλέγεται στον κανόνα των δέκα κορυφαίων αττικών ρητόρων. Ήταν γιος του Ατρομήτου και της Γλαυκοθέας. Γεννήθηκε στην Αθήνα απο φτωχούς γονείς γι’αυτό δεν μπόρεσε να φοιτήσει στην σχολή του Ισοκράτη και του Πλάτωνα. Σαν δημόσιος υπογραμματέας είχε την ευκαιρία να αποκτήσει πλούσιες γνώσεις σχετικά με την νομοθεσία των Αθηνών. Η σταδιοδρομία του στην πολιτική υπήρξε πολυδιάστατη. Μετά την τελευταία του δίκη, θέμα της οποίας υπήρξε η διαφωνία του να τιμηθεί ο Δημοσθένης με χρυσό στέφανο για την αρετή και τον πατριωτισμό του το της οποίας αποτέλεσμα δυσμενές, ο Αισχίνης αυτοεξορίστηκε στην Ρόσο όπου ίδρυσε ρητορική σχολή. Πέθανε το 314. Απο τα έργα του διασώθηκαν μόνον τρείς λόγοι οι οποίοι θεωρούνται εξαιρετικά δείγματα ρητορικής τέχνης.

Ενδεικτικά αποσπάσματα έργων / Σωζόμενα:

«ΚΑΤΑ ΚΤΗΣΙΦΩΝΤΟΣ»

Αρχαίο κείμενο:

keimeno 13

Μετάφραση:

Ναι, αλλά είναι δημοκρατικός. Αν βέβαια μείνετε στα ωραία του λόγια, θα εξαπατηθείτε, όπως και στο παρελθόν, αν όμως δείτε τον χαρακτήρα του και την αλήθεια, δεν θα εξαπατηθείτε. Ο απολογισμός ας γίνει ως εξής: εγώ θα απαριθμήσω μαζί σας ποια προσόντα πρέπει να διαθέτει ο δημοκρατικός και σώφρων άνδρας και παράλληλα θα σκιαγραφήσω τι είδους άνθρωπος θα πρέπει να είναι λογικά ο ολιγαρχικός και αστόχαστος· εσείς πάλι με την σειρά σας, συγκρίνοντας τη μια εικόνα με την άλλη, εξετάστε σε ποια από τις δύο κατηγορίες ανήκει αυτός, όχι με βάση το τι δηλώνει, αλλά το πώς ζει.
Νομίζω λοιπόν πως όλοι σας θα συμφωνήσετε ότι ο δημοκρατικός άνθρωπος πρέπει να διαθέτει τα εξής: πρώτον, να είναι ελεύθερος και από πατέρα και από μητέρα, για να μην φτάσει, λόγω της βεβαρυμένης καταγωγής του, να είναι εχθρικός προς τους νόμους που συνέχουν τη δημοκρατία· δεύτερον, πρέπει εκ μέρους των προγόνων του να έχει να επιδείξει κάποια προσφορά προς την δημοκρατία, το απολύτως απαραίτητο, ή να μην υπάρχει κανενός είδους έχθρα, για να μην επιχειρήσει να βλάψει την πόλη στην προσπάθειά του να αποκαταστήσει τους προγόνους του που ατύχησαν.
Τρίτον, οφείλει να είναι εγκρατής και μετρημένος στην καθημερινή του ζωή, για να μην τον αναγκάζουν οι υπέρογκες δαπάνες να δωροδοκείται εις βάρος του δήμου. Τέταρτον, πρέπει να έχει ορθή κρίση και να είναι ικανός αγορητής· γιατί είναι όντως ωραίο αφενός η ευστροφία του να επιλέγει τα άριστα, αφετέρου η ρητορική παιδεία του και η ευφράδειά του να πείθει τους ακροατές· αν δεν είναι δυνατό να συνυπάρχουν και τα δύο, η ορθή κρίση πρέπει οπωσδήποτε να προτάσσεται πάντα της ευφράδειας. Πέμπτον, πρέπει να είναι γενναίος, για να μην εγκαταλείπει τον δήμο στις δυσκολίες και τους κινδύνους. Ο ολιγαρχικός από την άλλη πρέπει να έχει ακριβώς τα αντίθετα από αυτά. Ποιος ο λόγος να τα διεξέρχομαι εκ νέου; Εξετάστε λοιπόν τι από αυτά ισχύει στην περίπτωση του Δημοσθένη· και ας είναι ο έλεγχος απολύτως ακριβοδίκαιος.

(μετάφραση Θ. Κ. Στεφανόπουλος)


15. ΥΠΕΡΕΙΔΗΣ (389-322 π.Χ.)
Ήταν πολιτικός και στρατηγός της Αθήνας. πήρε ενεργό μέρος στα πολιτικά της πατρίδας του δίπλα στον Δημοσθένη εναντίον του Φιλίππου της Μακεδονίας. Μετά την ήττα των Αθηναίων στη Μάχη της Κραννώνας, ο Υπερείδης κατέφυγε στο ιερό του Αιακούστην Αίγινα, όπου και τον συνέλαβαν. Η παράδοση λέει ότι έκοψε την γλώσσα του με τα δόντια του για να μην αναγκαστεί να προδώσει. Ο σπουδαιότερος λόγος του ήταν ο Επιτάφιος για κείνους που έπεσαν στο Λαμιακό πόλεμο. Μετά την ήττα των Αθηναίων στον Λαμιακό πόλεμο τον σκότωσε ο Αντίπατρος.

 

Σχετικά με Εμάς

Το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού «ΕΛΞΕΥΣΙΣ», είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με έδρα τον Βόλο. Παρ' ό,τι προϋπήρχε σαν πολιτιστικός φορέας, προέκυψε η ανάγκη δημιουργίας του Ινστιτούτου, από την πολιτιστική πρόκληση των δράσεων, εκτός των Ελλαδικών πλέον συνόρων.

Φορέας πολιτισμού, με πολυετή πείρα και έντονη δραστηριότητα στις τέχνες και τον πολιτισμό. Ανάμεσα στους σκοπούς του είναι και οι προσεγγίσεις των πολιτισμικών – πολιτιστικών διαδρομών που αφορούνε στο σύνολό τους τον ελληνικό πολιτισμό, από την γέννησή του έως και σήμερα, αλλά και την διάδοσή του σε όλον τον κόσμο.


Περισσότερα...

Στοιχεία - Διεύθυνση

Επικοινωνία
"ΕΛΞΕΥΣΙΣ"
Παγκόσμιο Ινστιτούτο Ελληνικού Πολιτισμού
+30 24210 20038 / + 30 698 8085300
info@elxefsis.com
elxefsis@gmail.com
Διεύθυνση
Γαλλίας 73 / Μαγνησία - Βόλος
Τ.Κ. 38221